Tarım ve Hayvancılık

Yüksek rakımı ve uzun kışı nedeniyle Erzurum’da ekonominin temelini hayvancılık ve buna bağlı üretim oluşturur.

Hayvancılık

Erzurum, büyükbaş hayvan varlığı bakımından Türkiye’nin önde gelen illerindendir. İl topraklarının büyük bölümünü oluşturan geniş meralar, yaz aylarında çevre illerden gelen sürülere de ev sahipliği yapar. Her yıl Erzurum’dan Ankara başta olmak üzere pek çok ile kasaplık hayvan gönderilir.

Erzurum’da hayvancılık yalnızca bir geçim kaynağı değil, bir yaşam biçimidir. Köylerde ailelerin ekonomisi büyük ölçüde ahırdaki hayvanlara dayanır; kış boyunca ahırda beslenen hayvanlar, mayıs sonunda karlar çekilince yaylalara çıkarılır ve sonbahara kadar meralarda otlatılır. Yaz boyunca yaylada yapılan tereyağı, peynir ve kaymak kışın evin kilerini doldurur. Bölgede yetiştirilen yerli Doğu Anadolu Kırmızısı sığırı ile soğuğa dayanıklı koyun ırkları, sert iklime en iyi uyum sağlamış hayvanlardır.

Tarım

Kısa yaz mevsimi ve yüksek rakım nedeniyle tarımda tahıl ve yem bitkileri öne çıkar: ovalarda buğday ve arpanın yanında, hayvancılığı beslemek için yonca, korunga ve fiğ ekilir; yazın biçilen ot kışlık yem olarak saklanır. Şeker pancarı ve patates de ovaların önemli ürünlerindendir. Tortum, Uzundere, Oltu ve İspir gibi daha alçak ve ılıman vadilerde ise elma, kayısı, armut, dut ve ceviz bahçeleri bulunur.

Ovalar, yaylalar ve nehirler

İlin tarımı; Erzurum, Pasinler ve Hınıs ovaları ile yüksek yaylalara dayanır. Fırat’ın kollarından Karasu Erzurum Ovası’ndan doğar, Aras Nehri Pasinler ve Horasan’dan, Çoruh Nehri ise İspir’den geçer. Yazın yaylalara çıkılması (yaylacılık), Erzurum’da hâlâ yaşayan bir hayvancılık geleneğidir.

Mevsime göre üretim

Ovalarda buğday, arpa ve yem bitkileri; daha ılıman vadilerde (Tortum, Uzundere, Oltu, İspir) meyve ve sebze yetiştirilir. İspir ve Hınıs’ın fasulyesi, Narman’ın şeker fasulyesi, Tortum’un pestili ve Karnavas’ın dut pekmezi ilçelerin ünlü ürünlerindendir.

Hayvancılıktan sofraya

Güçlü hayvancılık, Erzurum’a kendine özgü süt ve et ürünleri kazandırmıştır: civil peyniri, göğermiş (küflü) peynir, tereyağı, İspir kaymağı, pastırma, sucuk ve kuzu etinden yapılan cağ kebabı. Bu ürünlerin çoğu coğrafi işaretle tescillidir.

Coğrafi işaretli tarım ve hayvancılık ürünlerinden bazıları